Атом станциясының қауіпсіздігі екі тірекке сүйенеді: станцияны жобалайтын, салатын және пайдаланатын оператордың жауапкершілігі және әр шешімді тексеретін мемлекеттің тәуелсіз бақылауы.
Бірнеше тәуелсіз қорғаныс деңгейі: біреуі істен шықса, келесісі іске қосылады.
Ядерная безопасность – состояние свойств и характеристик объекта использования атомной энергии, при котором с определенной вероятностью обеспечивается невозможность ядерной аварии.
В целях предотвращения аварий предусматривается принцип глубокоэшелонированной защиты от выброса радиоактивных материалов.
Принцип глубокоэшелонированной защиты основан на применении системы физических барьеров на пути распространения ионизирующих излучений и радиоактивных веществ в окружающую среду и системы технических и организационных мер по защите барьеров и сохранению их эффективности, а также по защите персонала, населения и окружающей среды.
Система барьеров для АЭС с реакторами типа ВВЭР включает: топливную матрицу, оболочки твэл, границу контура теплоносителя реактора, герметичное ограждение реакторной установки и биологическую защиту.
Для обеспечения эффективной защиты барьеров предусматривается несколько уровней защиты АЭС. Каждый уровень защиты АЭС обеспечивает определенную эффективность защиты барьеров от характерных для данного уровня воздействий.
• Уровень 1 – Условия размещения АС и предотвращение нарушений нормальной эксплуатации;
• Уровень 2 – Предотвращение проектных аварий системами нормальной эксплуатации;
• Уровень 3 – Предотвращение запроектных аварий системами безопасности;
• Уровень 4 – Управление запроектными авариями;
• Уровень 5 – Противоаварийное планирование.
Апаттық салқындату жүйелері
Белсенді және пассивті жүйелер электрмен жабдықтау толық жоғалған жағдайда да реактордан жылуды бұрады.
Реактор тоқтағаннан кейін отын қалдық жылу бөлуді жалғастырады, сондықтан оны сенімді салқындату қажет.
• Белсенді жүйелер — тәуелсіз арналары мен резервтік дизель-генераторлары бар апаттық салқындату сорғылары.
• Пассивті жүйелер — гидросыйымдылықтар, бу генераторлары мен қорғаныс қабығы арқылы жылуды пассивті бұру; персонал мен сыртқы қуатсыз физика заңдары (гравитация, табиғи циркуляция) есебінен жұмыс істейді.
• Балқыма тұзағы — ауыр апат кезінде белсенді аймақтың балқымасын ұстап, салқындататын реактор астындағы құрылғы.
III+ буын реакторларында бұл жүйелердің үйлесімі персоналдың араласуынсыз 72 сағатқа дейін автономды салқындатуды қамтамасыз етеді.
Ядролық физикалық қауіпсіздік
Алаңды, ядролық материалдарды және ақпараттық жүйелерді көп деңгейлі күзету.
Ядерная физическая безопасность (ЯФБ) – состояние единой системы организационных и технических мер, направленных на предотвращение, обнаружение и (или) реагирование на факты хищения, диверсии, несанкционированного доступа, незаконной передачи, обращения или другие противоправные действия в отношении объектов использования атомной энергии и (или) эксплуатирующей организации.
В целях реализации требований ЯФБ оператор обеспечивает физическую защиту АЭС на всех этапах её жизненного цикла в соответствии с законодательством Республики Казахстан и с учётом рекомендаций МАГАТЭ.
Для этого создаётся и поддерживается в постоянной готовности система физической защиты, объединяющая организационные меры, инженерно-технические средства и действия сил охраны и реагирования.
Сейсмикалық қауіпсіздік
Станция алаң ауданындағы ең күшті ықтимал жер сілкінісіне беріктік қорымен жобаланады.
Сейсмикалық қауіпсіздік алаңды таңдаудан басталады: тектоникалық жарылымдар, жер сілкіністерінің тарихы және топырақ қасиеттері зерттеледі.
• Алаң үшін ең жоғары есептік жер сілкінісі анықталады, қауіпсіздік үшін маңызды барлық құрылымдар оған қормен есептеледі.
• Алаңдағы сейсмикалық датчиктер тербеліс белгіленген деңгейден асқанда реакторды автоматты түрде тоқтатады.
• Жабдық сейсмикалық біліктіліктен — дірілге төзімділікке сынақтар мен есептеулерден өтеді.
• Ауданның сейсмикалық мониторингі құрылысқа дейін және бүкіл пайдалану кезеңінде жүргізіледі.
Радиациялық қауіпсіздік
Защищённость персонала, населения и окружающей среды от радиационного воздействия.
Радиационная безопасность – состояние свойств и характеристик объекта использования атомной энергии, обеспеченное комплексом мероприятий, ограничивающих радиационное воздействие на персонал, население и окружающую среду.
Основными принципами обеспечения радиационной безопасности являются:
• принцип нормирования - непревышение допустимых пределов индивидуальных доз облучения граждан от всех источников ионизирующего излучения;
• принцип обоснования - запрещение всех видов деятельности по использованию источников ионизирующего излучения, при которых полученная для человека и общества польза не превышает риск возможного вреда, причиненного дополнительным к естественному радиационному фону облучением;
• принцип оптимизации - поддержание на возможно низком и достижимом уровне с учетом экономических и социальных факторов индивидуальных доз облучения и числа облучаемых лиц при использовании любого источника ионизирующего излучения;
• принцип аварийной оптимизации – форма, масштаб и длительность принятия мер в чрезвычайных (аварийных) ситуациях должны быть оптимизированы так, чтобы мероприятия по ликвидации последствий радиационной аварии принесли больше пользы, чем вреда.
В целях обеспечения радиационной безопасности персонала, населения и окружающей среды, на АЭС предусматривается система радиационного контроля (СРК).
СРК представляет собой комплекс технических средств и программного обеспечения, предназначенный для получения и обработки информации о радиационной обстановке на территории АЭС и за её пределами.
Задачи СРК:
1) обеспечение радиационной безопасности персонала и населения;
2) своевременное выявление отклонений радиационной обстановки;
3) контроль целостности защитных барьеров и предотвращение неконтролируемого распространения радиоактивных веществ.
Апаттық жоспарлау
Кез келген төтенше жағдайға дайындық — станцияның міндеті, ал бұл дайындықты тексеру — мемлекеттің міндеті.
Станция (ҚАЭС) не істейді
• Алаңдағы персоналды қорғау шараларының жоспары және апат кезіндегі іс-қимыл тәртібі.
• Станцияның апаттық орталығы және қорғалған басқару пункттері.
• Ауысымдардың тұрақты апатқа қарсы жаттығулары және сыртқы қызметтер қатысатын оқу-жаттығулар.
• Жеке қорғаныс құралдарының қорлары, су мен электр энергиясын беруге арналған жылжымалы техника.
• Билік органдары мен халықты жедел хабардар ету.
ⓘ
Бөлім мына жерден көшірілді:
«
ҚАЭС туралы
»
Қауіпсіздік
АЭС қауіпсіздігі
Қазіргі заманғы ядролық реакторлардың қауіпсіздігі туралы: Заманауи реакторлық қондырғылардың конструкциялары радиоактивті материалдардың қоршаған ортаға таралуын болдырмау үшін қорғанысты тереңдетеді. Терең қорғаныс радиация халыққа немесе қоршаған ортаға зиян келтірмес бұрын істен шығуы керек бірнеше ретті және тәуелсіз қорғаныс қабаттарын біріктіру арқылы қол жеткізіледі. Мұндай ядролық реакторлық жүйелердің дизайны ядролық материалдың таралуына физикалық кедергілердің тиімді болуын қамтамасыз ету үшін бірқатар физикалық кедергілерді және белсенді, пассивті және тән қауіпсіздік мүмкіндіктерін біріктіреді. Белсенді және пассивті қауіпсіздік жүйелерінің үйлесімі арқасында III және III+ буын реакторлары 72 сағатқа дейін апаттық автономияға қол жеткізе алады. Яғни, ірі апат болған жағдайда реактор операциялық персоналдың араласуынсыз 3 күн ішінде суыта алады. Сонымен қатар, заманауи реакторларды жасау кезінде жобалық негізден тыс апаттардың ықтималдығы талданады. Мысалы, кейбір реакторлық ғимараттарды 3-ші санаттағы дауылдарға төтеп беруге болады.
АЭС қауіпсіздігі: сұрақтар мен жауаптар
Радиационная безопасность — вопросы и ответы
Радиационная безопасность – это состояние защищённости персонала, населения и окружающей среды от радиационного воздействия, обеспечиваемое комплексом мероприятий в соответствии с нормами, установленными законодательством Республики Казахстан.
Радиационная безопасность обеспечивается посредством проведения комплекса мер правового, организационного, инженерно-технического, санитарно-гигиенического, профилактического, воспитательного, общеобразовательного и информационного характера, включая функционирование системы радиационного контроля (СРК), которая позволяет получать информацию о радиационной обстановке на промышленной площадке АЭС и за её пределами.
СРК – это комплекс технических средств и программного обеспечения, предназначенный для получения и обработки информации о радиационной обстановке на территории АЭС и за её пределами.
СРК обеспечивает радиационную безопасность персонала и населения, своевременное выявление изменений радиационной обстановки, а также контроль состояния защитных барьеров и выявление признаков возможного распространения радиоактивных веществ.
Ядерная физическая безопасность — вопросы и ответы
Ядерная физическая безопасность – это состояние единой системы организационных и технических мер, направленных на предотвращение, обнаружение и (или) реагирование на факты хищения, диверсии, несанкционированного доступа, незаконной передачи, обращения и другие противоправные действия в отношении объектов использования атомной энергии и (или) эксплуатирующей организации.
Основная цель ЯФБ – обеспечение защищённости объектов использования атомной энергии и эксплуатирующей организации от противоправных действий путём своевременного предупреждения, обнаружения угроз и организации соответствующего реагирования.
Физическую защиту АЭС обеспечивает оператор (эксплуатирующая организация) в соответствии с законодательством Республики Казахстан и с учётом рекомендаций МАГАТЭ.
Физическая защита обеспечивается на всех этапах жизненного цикла атомной электростанции.
Система физической защиты включает организационные меры, инженерно-технические средства.
Система ЯФБ направлена на предотвращение, обнаружение и реагирование на хищение, диверсии, несанкционированный доступ, незаконную передачу, обращение и другие противоправные действия в отношении объектов использования атомной энергии и эксплуатирующей организации.
Постоянная готовность обеспечивается посредством создания, поддержания и совершенствования системы физической защиты, включающей организационные мероприятия, инженерно-технические средства и силы охраны и реагирования.
